info beeld

Kruisiging

(Jan provoost; 1501-1505; Groeningemuseum, Brugge; © Lukas – Art in Flanders vzw / foto: Hugo Maertens)

Op 28 september 2015 is er een totale maansverduistering. Totale maansverduisteringen komen niet zo vaak voor en ze zijn vaak niet eens waarneembaar. Die van 28 september zul je wel kunnen zien, een bijzonder moment! Astronomische fenomenen spreken altijd al tot de verbeelding. Associaties met de Apocalyps inspireerden kunstenaars en regisseurs. Ook in de Bijbel zorgen dergelijke fenomenen voor extra spanning. Zo valt - op het moment dat Jezus sterft - de duisternis in.

Op dit schilderij van Jan Provoost wordt Jezus aan het kruis afgebeeld. Longinus, de man met de lans, prikt in de zij van Jezus om na te gaan of hij dood is. Het wordt plots duister. Opmerkelijk genoeg is dat alleen zo in de stad rechts op de achtergrond (Rome of Istanbul) terwijl de stad links (Jeruzalem) gespaard blijft van deze onheilspellende duisternis.

Met deze scène en met de imposante stoet van joden en moslims die van Golgotha terugkeren naar Jeruzalem, wil Provoost waarschijnlijk de overwinning van het christendom op het heidendom en andere godsdiensten illustreren. Joden en moslims zijn in dit schilderij duidelijk herkenbaar. Joden werden gehaat voor de zogezegde moord op Christus, voor hun ongeloof en voor hun woekerpraktijken. Vaak dragen zij een geel kledingstuk, want geel is een verwerpelijke kleur bestemd voor marginalen als hoeren en ketters. Vanaf de 15e eeuw worden ze op schilderijen vaak voorgesteld als islamitische oosterlingen.